Doanh nghiệp dè dặt làm ăn với Trung Quốc

Doanh nghiệp dè dặt làm ăn với Trung Quốc

Là thị trường lớn với nhiều tiềm năng trong hợp tác xuất khẩu (XK), song không ít doanh nghiệp (DN) Việt Nam lại khá dè dặt với các đối tác đến từ Trung Quốc. Những rủi ro luôn tiềm ẩn trong hợp đồng và thanh toán, cùng sự thiếu tin cậy từ các khách hàng Trung Quốc chính là nguyên nhân khiến cho không ít DN “nói không” với thị trường này

Mặc dù đã làm ăn với các đối tác Trung Quốc từ nhiều năm, song lượng hàng mà Công ty Chăn nuôi Chế biến và Xuất nhập khẩu (APROCIMEX) xuất sang thị trường này chỉ luôn giữ ở mức cố định từ 10 – 15% trong tổng kim ngạch XK.

Nhiều rủi ro tiềm ẩn

Giám đốc Công ty Đoàn Trọng Lý cho biết, dù có rất nhiều cơ hội để nâng cao tỷ lệ xuất hàng sang thị trường này, song DN chỉ giữ tỷ lệ cố định như vậy để đảm bảo hoạt động kinh doanh hiệu quả: “Trong giao dịch với Trung Quốc, chúng tôi phần lớn nhập khẩu các nguyên liệu để làm thức ăn chăn nuôi như ngô, mì, sắn…, còn XK rất ít, chủ yếu là tinh bột mì, hạt tiêu, hạt điều, gạo… Do đây là thị trường luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, hầu hết các mặt hàng lúc giá lên cao, lúc lại xuống quá thấp, tùy vào tình hình nguồn cung – cầu, rất bấp bênh, nên Công ty chỉ xuất khi ký được những hợp đồng, đơn hàng lớn theo đường chính ngạch, và ít xuất qua tiểu ngạch”.

Theo ông Lý, việc giao dịch và thanh toán khi xuất nhập khẩu hàng hóa với các đối tác Trung Quốc chủ yếu được thực hiện theo đường tiểu ngạch, qua biên mậu và đều được trả bằng tiền mặt… Với đặc thù là thị trường tự phát, bấp bênh, nên ngay cả khi đã ký được hợp đồng, DN hay thương nhân Việt Nam mà đưa hàng sang đúng vào thời điểm nguồn cung dồi dào, cũng rất dễ bị ép giá, và chuyện lỗ hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng là chuyện thường xảy ra.

Công ty Cổ phần Thúy Đạt – DN chuyên sản xuất v�� XK dệt may, hàng nông sản cũng nhận được khá nhiều lời “chào mời” hợp tác làm ăn từ các đối tác Trung Quốc. Song Giám đốc Công ty Nguyễn Văn Châu cho rằng, “không yên tâm” với thị trường này, vì trong nhiều lần gặp gỡ và tìm hiểu, các đối tác Trung Quốc thường không minh bạch, rõ ràng khi thương thảo về các điều khoản hợp đồng. Sự thiếu tin tưởng đã khiến cho lãnh đạo của Thúy Đạt chấp nhận “buông”, dù biết đây là một thị trường đầy tiềm năng mà Việt Nam đang đẩy mạnh XK vào.

Nhiều chiêu “lật kèo”

Thực tế, sự không minh bạch và không tin cậy từ các đối tác Trung Quốc trong làm ăn và giao dịch cũng đã khiến cho không ít DN Việt Nam phải nhận “quả đắng”. Ông Nguyễn Thành Nhơn – Chủ nhiệm Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc cho biết, nhiều DN sản xuất, kinh doanh hàng nông sản thường nhắm đến Trung Quốc là “địa chỉ” lớn để tiêu thụ, song việc hợp tác luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro bất thường mà DN khó lường trước: “Có DN khá lên nhờ Trung Quốc, nhưng rồi “sống dở chết dở” do những rủi ro trong thanh toán và kiểu làm ăn rất kỳ quặc”.

Theo ông Nhơn cho biết, cách đây 2 năm, Hợp tác xã đã “bắt mối” với một số thương nhân Trung Quốc để tìm đường xuất xoài sang nước này. Tuy nhiên, sau quá trình gặp gỡ và thương thảo, các đối tác lại đưa ra yêu cầu là chỉ đặt mua… xoài non. Do lo ngại sẽ bị mất uy tín thương hiệu Xoài cát Hoà Lộc đã được xây dựng, nên Hợp tác xã đã… từ chối cung cấp hàng, dù đối tác chấp nhận thu mua với giá cao.

Nhiều trường hợp DN XK nông sản khác được ông Nhơn dẫn chứng: phía thương lái hoặc DN Trung Quốc sang đặt quan hệ làm ăn, hai bên đã đạt được thỏa thuận và hợp đồng được ký kết, song sau vài lần nhận hàng và thanh toán đúng hẹn, đối tác Trung Quốc đã… lật kèo, khiến cho không ít DN rơi vào cảnh “khốn đốn”, nợ nần chồng chất do đã dồn mọi vốn liếng để thu mua hàng theo yêu cầu của đối tác. Thậm chí, có những DN vì quá tin tưởng bạn hàng Trung Quốc, đã chấp nhận giao dịch theo hình thức nhận hàng trước, trả tiền sau và phải rơi vào cảnh… tay trắng.

Theo các chuyên gia, Trung Quốc là thị trường lớn, nhiều tiềm năng mà các DN XK cần hướng đến trong tương lai để đẩy mạnh và mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Tuy nhiên, với đặc thù riêng vốn có, đây cũng là thị trường tiềm ẩn không ít rủi ro, nên quá trình hợp tác cần rất thận trọng và tỉnh táo. Ông Đào Ngọc Chương – Phó Vụ trưởng Vụ Châu Á – Thái Bình Dương (Bộ Công Thương), cho rằng bên cạnh việc tìm hiểu kỹ đối tác, cần xem xét kỹ các điều khoản hợp đồng để đảm bảo lợi ích và tránh rủi ro trong kinh doanh.

“Không nên chấp nhận mẫu hợp đồng mà DN Trung Quốc đã soạn sẵn, vì các điều khoản thường có lợi cho họ. Để tránh rủi ro, phía cơ quan trọng tài ghi vào hợp đồng nên yêu cầu là phía Việt Nam hoặc nước thứ ba, vì việc xét xử tranh chấp thương mại theo cơ chế trọng tài của Trung Quốc thường tốn kém phức tạp. Khi nhập khẩu, cần thuyết phục đối tác thanh toán bằng L/C trả chậm 30 – 60 ngày kể từ ngày giao hàng và thanh toán 20% bằng hình thức chuyển tiền qua điện tín, số còn lại nên thanh toán sau khi đã nhận hàng. Còn khi XK, không nên sử dụng hình thức thanh toán trả chậm, vì nhiều đối tác lấy lý do chất lượng, quy cách sản phẩm không đúng hợp đồng để ép giảm giá hoặc thậm chí là lật kèo không thanh toán”, ông Chương khuyến cáo.

Cẩm An
Theo Thời Báo Kinh Doanh

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *